Om de strafrechtketen efficiënter te maken werkt het kabinet aan een deltaplan. Er wordt al langer gewerkt aan het verbeteren van de strafrechtketen en nu komt, ook naar aanleiding van de motie-Mutluer en bevindingen van de Algemene Rekenkamer, er een samenhangende aanpak om de prestaties te verbeteren. Het plan wordt in het eerste kwartaal van 2027 aan de Tweede Kamer gestuurd.

Minister van Weel: “Slachtoffers moeten sneller duidelijkheid krijgen en verdachten moeten sneller vervolgd worden. De strafrechtketen moet efficiënter zodat het strafrecht effectief en rechtvaardig blijft, zaken bestendig opgelost worden, verdachten spoedig weten waar ze aan toe zijn en ook slachtoffers niet lang in onzekerheid leven.”

Daarom komt het kabinet met een deltaplan om de strafrechtketen te versterken, voortbouwend op de verbeteringen die in gang zijn gezet. Het kabinet wil de juiste zaken voorspelbaarder afhandelen, informatie beter delen en volgen, en bewuster omgaan met de schaarse mensen en middelen. TNO onderzoekt hoe het hele systeem werkt, en samen met alle ketenpartners brengen we in kaart wat er misgaat en waarom. En er wordt 1 gezamenlijk dashboard voor de hele keten gemaakt. De onderzoeken die de basis vormen voor het deltaplan zijn eind 2026 gereed. Het deltaplan volgt in het eerste kwartaal van 2027.

Wie een bijstandsuitkering aanvraagt, moet er alles aan doen om zo snel mogelijk betaald werk te vinden. Het voldoende beheersen van de Nederlandse taal is daar een cruciaal onderdeel van. Het kabinet voert aanpassingen door in de taaleis, zodat gemeenten deze beter kunnen uitvoeren en handhaven. Uitgangspunt daarbij is dat de taaleis mensen in de bijstand helpt om de stap naar werk te zetten.

Het kabinet wil dat de taaleis in de bijstand gaat gelden voor mensen die wel kunnen werken maar voor wie de Nederlandse taal een belemmering vormt om werk te vinden of te behouden. Daarmee gaat het kabinet niet langer uit van de veronderstelling in de huidige wet dat iemand voldoende Nederlands beheerst na het volgen van acht jaar Nederlandstalig onderwijs, het halen van het inburgeringsexamen of een bewijs van beheersing van de Nederlandse taal op basisniveau (1F/A2).

Maatwerk bij taaltoets

Gemeenten krijgen de ruimte om te beoordelen of een taaltoets nodig is na de bijstandsaanvraag. Alleen bij twijfel over iemands taalniveau vindt er een toets plaats. Dit bespaart de gemeente tijd en kosten. Hierdoor kunnen gemeenten gerichter mensen helpen. En kunnen gemeenten handhaven als iemand zich daar niet voor wil inzetten. Het minimale taalniveau dat iemand moet beheersen (1F/A2), blijft behouden. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om hiervan af te wijken als dit niveau niet noodzakelijk is om aan het werk te gaan. Of als blijkt dat de persoon ook met meer taallessen dit niveau niet kan halen.

Handhaving door gemeenten

Op dit moment handhaven gemeenten niet of nauwelijks op de taaleis. Minister Aartsen wil dat gemeenten de wet uitvoeren en zal escaleren als gemeenten ervoor kiezen de taaleis niet te handhaven. De minister zal in dat geval een proces in gang zetten dat uiteindelijk kan leiden tot het verminderen van het bijstandsbudget aan die gemeenten. Het kabinet gaat monitoren hoe gemeenten de taaleis inzetten. Op deze manier kan worden gevolgd hoeveel mensen in de bijstand een taaltraject volgen als onderdeel van hun traject om aan het werk te gaan.

Wetswijziging

Om de verbeteringen in de taaleis door te voeren, is een wetswijziging nodig. Het kabinet gaat hier gemeenten en ervaringsdeskundigen nauw bij betrekken. Naar verwachting kan het wetsvoorstel in de tweede helft van 2027 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.