Het kabinet komt met een stevig pakket maatregelen om zorgfraude en ondermijnende criminaliteit in de zorg harder aan te pakken. Nieuwe en herstartende zorgaanbieders worden strenger gecontroleerd, de inzet van de Wet Bibob wordt uitgebreid en toezicht- en opsporingsdiensten krijgen extra capaciteit om fraudeurs sneller op te sporen en aan te pakken. Daarmee wil het kabinet voorkomen dat publiek zorggeld verdwijnt naar criminelen in plaats van naar mensen die zorg nodig hebben. Voor de aanpak is oplopend tot 50 miljoen euro per jaar beschikbaar.

Minister Mirjam Sterk: “De gevolgen van zorgfraude zijn enorm: mensen krijgen niet de zorg waar zij recht op hebben, zorgmedewerkers belanden in onveilige situaties en gemeenschapsgeld verdwijnt in de zakken van fraudeurs en criminelen. Daarbij zien we een zorgwekkende verschuiving van individuele fraude naar georganiseerde misdaad in de zorg. Dat is schokkend en volstrekt onacceptabel. Daarom gaan we strenger controleren, sneller ingrijpen en investeren we in opsporing en handhaving.”

Strenger aan de poort, sterker voor de zorg

Het kabinet wil voorkomen dat malafide zorgaanbieders zich eenvoudig kunnen vestigen of na eerdere overtredingen opnieuw kunnen starten in de zorg. Daarom werkt het kabinet aan een wetsvoorstel om de toetredingseisen te versterken. Uitgangspunt is een duidelijke norm voor alle nieuwe en herstartende aanbieders van zorg die wordt gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Jeugdwet en persoonsgebonden budgetten (pgb’s). Specifiek bij de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo2015) zien we veel verschillende typen aanbieders. De komende tijd wordt voor ondersteuning, gefinancierd vanuit deze wet, uitgewerkt welke normen voor welke aanbieders moeten gaan gelden. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar kwaliteit, rechtmatigheid en integriteit.

Ook wil het kabinet de vergunningsplicht uitbreiden naar alle zorgaanbieders, waaronder solisten en onderaannemers, en een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) verplicht stellen voor bestuurders, eigenaren en toezichthouders van zorgorganisaties.

Meer inzet van Bibob en fysieke controles

Om malafide partijen beter uit de zorg te weren, zet het kabinet in op een structurele en risicogerichte toepassing van de Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Daarnaast komen er meer fysieke controles bij (risicovolle) nieuwe en herstartende zorgaanbieders. Hierdoor kunnen signalen van fraude, misbruik en ondermijning eerder worden herkend en aangepakt.

Betere samenwerking en gegevensdeling

Fraudeurs opereren vaak over gemeente- en domeingrenzen heen. Daarom investeert het kabinet in betere samenwerking en gegevensdeling tussen gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren en opsporingsdiensten. Er komt aanvullende regelgeving waardoor betrokken partijen tijdens lopende fraudeonderzoeken beter informatie kunnen uitwisselen. Ook verkent het ministerie van Justitie en Veiligheid een wettelijke grondslag om relevante politiegegevens over mogelijke zorgfraude te kunnen delen met partners binnen de Taskforce Integriteit Zorgsector (TIZ). Hierdoor kunnen signalen van fraude en georganiseerde criminaliteit sneller worden opgepakt.

Extra capaciteit voor opsporing en handhaving

Met de afspraken uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) wordt extra capaciteit beschikbaar gesteld voor de recherche zorgfraude van de Nederlandse Arbeidsinspectie en het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie. Daarnaast wordt ook het toezicht uitgebreid zodat de bestuursrechtelijke handhaving kan worden verstevigd. 

Vanaf 1 juli 2026 wordt de VOG politiegegevens verplicht voor een aantal aanvullende functies bij het Openbaar Ministerie (OM). Het gaat hier om functies waarvoor een hogere mate van integriteit is vereist. Dit betekent dat altijd politiegegevens worden opgevraagd bij VOG-aanvragen voor deze functies. Ook kan de VOG worden geweigerd (enkel) op basis van relevante politiegegevens.

De VOG politiegegevens-plicht gold al voor een aantal anderefuncties bij het OM en wordt nu aanvullend verplicht voor onder andere lijnmanagers, medewerkers beleid en advisering, medewerkers bedrijfsvoering, medewerkers kennis en onderzoek, project- en programmamanagers, trainees en stagiairs.

Daarnaast worden de namen van een aantal functies bij de Douane gewijzigd naar aanleiding van een heroriëntatiebinnen de Douane. Deze verandering brengt geen nieuwe lasten met zich mee voor werknemers bij de Douane.