Wie een bijstandsuitkering aanvraagt, moet er alles aan doen om zo snel mogelijk betaald werk te vinden. Het voldoende beheersen van de Nederlandse taal is daar een cruciaal onderdeel van. Het kabinet voert aanpassingen door in de taaleis, zodat gemeenten deze beter kunnen uitvoeren en handhaven. Uitgangspunt daarbij is dat de taaleis mensen in de bijstand helpt om de stap naar werk te zetten.

Het kabinet wil dat de taaleis in de bijstand gaat gelden voor mensen die wel kunnen werken maar voor wie de Nederlandse taal een belemmering vormt om werk te vinden of te behouden. Daarmee gaat het kabinet niet langer uit van de veronderstelling in de huidige wet dat iemand voldoende Nederlands beheerst na het volgen van acht jaar Nederlandstalig onderwijs, het halen van het inburgeringsexamen of een bewijs van beheersing van de Nederlandse taal op basisniveau (1F/A2).

Maatwerk bij taaltoets

Gemeenten krijgen de ruimte om te beoordelen of een taaltoets nodig is na de bijstandsaanvraag. Alleen bij twijfel over iemands taalniveau vindt er een toets plaats. Dit bespaart de gemeente tijd en kosten. Hierdoor kunnen gemeenten gerichter mensen helpen. En kunnen gemeenten handhaven als iemand zich daar niet voor wil inzetten. Het minimale taalniveau dat iemand moet beheersen (1F/A2), blijft behouden. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om hiervan af te wijken als dit niveau niet noodzakelijk is om aan het werk te gaan. Of als blijkt dat de persoon ook met meer taallessen dit niveau niet kan halen.

Handhaving door gemeenten

Op dit moment handhaven gemeenten niet of nauwelijks op de taaleis. Minister Aartsen wil dat gemeenten de wet uitvoeren en zal escaleren als gemeenten ervoor kiezen de taaleis niet te handhaven. De minister zal in dat geval een proces in gang zetten dat uiteindelijk kan leiden tot het verminderen van het bijstandsbudget aan die gemeenten. Het kabinet gaat monitoren hoe gemeenten de taaleis inzetten. Op deze manier kan worden gevolgd hoeveel mensen in de bijstand een taaltraject volgen als onderdeel van hun traject om aan het werk te gaan.

Wetswijziging

Om de verbeteringen in de taaleis door te voeren, is een wetswijziging nodig. Het kabinet gaat hier gemeenten en ervaringsdeskundigen nauw bij betrekken. Naar verwachting kan het wetsvoorstel in de tweede helft van 2027 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

Het kabinet verkent of in Nederland, onder strikte voorwaarden, pepperspray beschikbaar kan komen voor personen met een bijzondere beschermingsbehoefte. Aanleiding is dat intimidatie en geweld tegen vrouwen, inclusief dodelijk geweld, laten zien dat veiligheid in de publieke ruimte niet vanzelf spreekt. In Nederland is pepperspray voor burgers nu verboden op grond van de Wet wapens en munitie (WWM). De verkenning wordt gekeken of er mogelijk een aanpassing van het beleid in Nederland gaat komen. Hierbij kijkt het kabinet naar het Deense model waarbij personen met een bijzondere beschermingsbehoefte van de politie toestemming kunnen krijgen om pepperspray in het openbaar te bezitten en bij zich te dragen.

Minister Van Weel: “Niemand mag verantwoordelijk worden gemaakt voor de eigen veiligheid. De prioriteit blijft daderaanpak, bescherming van slachtoffers en preventie. Tegelijk willen we onderzoeken of een vergunning voor een kleine, getoetste groep mensen met een aantoonbare beschermingsbehoefte, aanvullend kan bijdragen.”

Overnemen Deens model

De verkenning kijkt naar het Deense model. In Denemarken kunnen sinds 2019 personen met een bijzondere beschermingsbehoefte, na toestemming van de politie, pepperspray bij zich dragen voor zelfverdediging. Bij deze bijzondere beschermingsbehoefte kan het gaan om personen die te maken hebben met stalking, een relationeel conflict of eergerelateerd geweld.  De Deense wet is geëvalueerd en nog van kracht. Dit Deense model lijkt geschikt voor in Nederland omdat er bepaalde randvoorwaarden bij zitten die ervoor zorgen dat het niet te makkelijk beschikbaar wordt gesteld. Daarom gaat minister Van Weel in gesprek met experts uit Denemarken en Nederland of dit Deense model een toevoeging is aan de veiligheid van de publieke ruimte voor vrouwen in Nederland.

Inzetten op meer dan pepperspray

De aanpak van de onveiligheid van vrouwen op straat is een verantwoordelijkheid van de hele maatschappij. Het kabinet blijft inzetten op een bredere aanpak om de veiligheid van vrouwen te vergroten. Ook werkt het kabinet aan de komst van de Nationaal Coördinator Geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld.