Organisatieproblemen bij Landelijke Eenheid aangepakt en gemonitord
De organisatie van de Landelijke Eenheid van de nationale politie moet beter op orde. Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid heeft de Korpschef gevraagd een programmatische aanpak in te zetten. Dat wordt zowel intern als extern gemonitord op uitvoering en resultaat. Extern gezaghebbend advies wordt gevraagd over de gehele aanpak om de basis van de organisatie op orde te krijgen, inzicht te geven in het verbeteren van leiderschap en cultuur en het versterken van de sturing en monitoring.
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en docent op de training casusregie voor de aanpak van ondermijning.
Dat schrijft minister Grapperhaus aan de Tweede Kamer in reactie op een eerste deelrapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid naar aanleiding van signalen over mogelijke misstanden bij verschillende onderdelen van de Landelijke Eenheid.
Signalen van ongewenst gedrag, machtsmisbruik en onprofessioneel handelen
De Landelijke Eenheid is onder meer belast met de aanpak van georganiseerde criminaliteit en terrorisme in ons land. In 2019 is de Inspectie op verzoek van minister Grapperhaus begonnen met het onderzoek naar aanleiding van signalen over ongewenst gedrag, een verkeerde stijl van leiderschap, machtsmisbruik en onprofessioneel handelen bij verschillende onderdelen van de organisatie. De minister noemt het rapport van de Inspectie ,,indringend’’. Het bevestigt volgens hem (een deel van de) eerdere signalen die indertijd aanleiding voor hem waren de Inspectie te vragen hier onderzoek naar te doen.
Basis op orde krijgen en verbreding van het takenpakket
Het eerste deelrapport gaat over de Dienst Landelijke Informatieorganisatie (DLIO) van de Landelijke Eenheid en in het bijzonder de afdeling Landelijk internationaal rechtshulpcentrum (LIRC) en het Team Criminele Inwinning (TCI). Reeds ingezette verbeteringen zijn volgens de Inspectie het meeste nu zichtbaar bij het TCI dat zich bezig houdt met inwinnen, verifiëren en verwerken van criminele informatie. Meer verbeteringen moeten nog gebeuren bij het LIRC dat verantwoordelijk is voor de internationale informatie-uitwisseling in de opsporing. Zo concludeert de Inspectie dat bij het LIRC na de vorming van de Nationale Politie problemen zijn ontstaan door twee trajecten tegelijk door te voeren; zowel ‘basis op orde krijgen’ als overgaan tot ‘een verbreding van het takenpakket’.
Minister Grapperhaus deelt de conclusie van de Inspectie dat de gesignaleerde problematiek inmiddels is opgepakt door de Landelijke Eenheid, maar dat de organisatie nog een lange weg heeft te gaan. “Het is van belang dat zowel medewerkers als ook de partners van de Landelijke Eenheid vertrouwen hebben in de gekozen aanpak en betrokken worden bij de verbeteringen. Ik heb de Korpschef gevraagd hierop toe te zien en mij periodiek over de voortgang van dit traject te informeren.’’ aldus de minister.
Monitoring en bijsturing
Voor de verdere aanpak van de problemen bij de Landelijke Eenheid wordt nu de programmatische aanpak ingezet. Om deze aanpak te versterken, voor monitoring en waar nodig bijsturing zal de Korpschef het managementteam van de Landelijke Eenheid ook op korte termijn uitbreiden met een extra lid. Minister Grapperhaus heeft er vertrouwen in dat zo invulling wordt gegeven aan de aanbevelingen van de Inspectie en wezenlijke stappen in de goede richting worden gezet bij de Landelijke Eenheid. Daarbij wordt de Inspectie gevraagd om later nog te onderzoeken de aangekondigde programmatische aanpak heeft geleid tot de gewenste effecten.
Landelijke agenda Suïcidepreventie getekend
Recent is de nieuwe Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2021-2025 ondertekend door een groot aantal organisaties. Het gaat om onder andere MIND, het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP), Jeugdzorg Nederland, COC Nederland, ProRail, UWV, GGD-GHOR en de VNG.
Frank van Summeren, adviseur bij RONT Management Consultants en docent op de training casus en procesregie op zorg en veiligheid.
De landelijke agenda is één van de pijlers van het landelijk preventiebeleid op het gebied van suïcide. Het Ministerie van VWS heeft voor de komende vijf jaar een bedrag van 24 miljoen euro ter beschikking gesteld aan 113 Zelfmoordpreventie, die de uitvoering van de Agenda coördineert.
Elke suïcide is een persoonlijk drama met grote impact
Staatssecretaris Paul Blokhuis: “Het is verschrikkelijk als mensen gedreven door wanhoop en vaak in eenzaamheid zelfdoding als enige oplossing zien. Elke suïcide is een persoonlijk drama met grote impact op de nabestaanden, naasten en de eventueel betrokken (zorg)professionals. Het terugdringen van suïcides is complex en vergt een lange adem. De afgelopen jaren zijn al veel goede stappen gezet in het kader van suïcidepreventie. Het doel van deze derde Landelijke Agenda is om met een netwerkaanpak een stap verder te zetten op het terrein van suïcidepreventie. Onder andere door meer aandacht voor suïcide binnen de jeugdhulp en samenwerking binnen de sociaaleconomische sector, zoals bij de politie, het UWV, de gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverlening. Ik heb er vertrouwen in dat we met een integrale aanpak een stap dichter komen bij het doel om het aantal suïcides terug te dringen en zal me hiervoor onverminderd blijven inzetten. Immers, in een samenleving waarin het uitgangspunt is dat iedereen er mag zijn, is iedere suïcide er een teveel.”
Netwerkaanpak
In de nieuwe Landelijke Agenda Suïcidepreventie staat de netwerkaanpak centraal. Samen met 45 partijen is het streven dat nog meer mensen, bedrijven en organisaties zich aansluiten en inzetten voor het verminderen van suïcidepogingen en suïcides. De activiteiten zijn gericht op het wegnemen van het taboe op zelfmoordgedachten, training om deze gedachten te signaleren, acties in de wijk en samenwerking tussen naasten, ervaringsdeskundigen en professionals. De activiteiten uit de Agenda bouwen voort op kennis uit de wetenschap en goede voorbeelden uit de praktijk, zoals STORM, een ketenaanpak in het onderwijs. Het aantal suïcides stijgt gelukkig al enige jaren niet meer. Die activiteiten zijn hard nodig; de urgentie voor zelfmoordpreventie is onverminderd hoog. Gemiddeld overlijden in Nederland vijf mensen per dag aan zelfdoding. Daarnaast doen dagelijks nog eens 135 mensen een suïcidepoging, waarvan 40 mensen terecht komen op de spoedeisende hulp.
Parallelle initiatieven
Ook kent ons land, los van de Agenda, al jaren een landelijk programma ter voorkoming van suïcides rond het spoor, dat door ProRail, samen met NS en andere vervoerders wordt uitgevoerd. Ook partijen als de politie, het UWV en enkele grote gemeenten zoals Amsterdam en Den Haag zijn al jaren actief bezig met het terugdringen van suïcide onder hun werknemers, klanten en bewoners. Daarnaast wordt via ZonMw onderzoek uitgevoerd om meer kennis te vergaren op het gebied van suïcidepreventie. Het is een goede ontwikkeling dat er breed aandacht is voor het thema, want samenwerken vormt de basis in de aanpak om suïcides te voorkomen.
Nieuwe Actie-agenda vakantieparken: doorbouwen op successen
Op 27 januari 2021 tekende minister Ollongren samen met vertegenwoordigers uit het veld de Actie-agenda vakantieparken 2021-2022. De agenda heeft als doel om de diverse problemen die er op vakantieparken spelen verder aan te pakken. Het Rijk werkt hierbij nauw samen met IPO, VNG, GGD GHOR, Vitale Vakantieparken Veluwe, Vitale Vakantieparken Drenthe, Valente, Leger des Heils en het Landelijk Informatie- en Expertisecentrum (LIEC). Het Rijk draagt een bedrag van 1,4 miljoen euro bij aan de uitvoering van de Actie-agenda 2021-2022.
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en hoofddocent op de cursus huisvesting arbeidsmigranten.
De inzet van de Actie-agenda 2021-2022 bestaat uit vijf hoofdlijnen:
- Vakantieparken aantrekkelijk houden;
- Passende oplossingen voor mensen die nu op de parken (permanent) wonen;
- Voorkomen van excessen en uitbuiting van kwetsbare groepen;
- Inzet op veilige parken zonder criminaliteit en ondermijning;
- Voor de toekomst kijken of het combineren van maatschappelijke functies van vakantieparken mogelijk is.
Vervolg
De Actie-agenda 2021-2022 is een vervolg op die van 2019-2020. De eerste Actie-agenda legde een stevig fundament waar nu een verdere verdieping op kan worden aangebracht en wordt doorgebouwd op successen. Zo is de afgelopen twee jaar bij alle betrokken partijen het besef van urgentie vergroot. Verder is er veel kennis opgebouwd over de sociaal-maatschappelijke problematiek bij de Nederlandse vakantieparken. Daarnaast wordt de economische kracht van de recreatiesector versterkt en het onderdoen van deze sector aangepakt. Een flink aantal provincies maakte bovendien dankzij de impulsgelden vanuit het Rijk een eigen integraal beleid voor de vakantieparken. Het aanpakken van de problematiek op de vakantieparken vergt een langdurige gezamenlijke aanpak, zo blijkt uit de aanpak van de afgelopen jaren.
Pilots
De komende twee jaar gaat er meer aandacht uit naar de problematiek van kwetsbare mensen op vakantieparken. Mede door de gevolgen van COVID-19 worden zij samen met de recreatieondernemers extra hard getroffen. In een aantal pilots doet men daarom onderzoek naar mogelijkheden om kwetsbare mensen op vakantieparken sneller te vinden/herkennen en te ondersteunen. Ook wordt bekeken hoe alle betrokken partijen permanente bewoners van vakantieparken het beste kunnen begeleiden naar passende huisvesting. De opgedane kennis en ervaring van deze pilots worden vervolgens beschikbaar gesteld aan andere gemeenten.
Evaluatiecommissie Wiv: enkele wijzigingen wet noodzakelijk
De Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) 2017 heeft gezorgd voor een versterking van de waarborgen op het werk van de MIVD en AIVD. Wel schiet de wet op een aantal punten tekort, concludeert de evaluatiecommissie onder leiding van Renée Jones-Bos vandaag in een rapport dat werd aangeboden aan ministers Kajsa Ollongren (BZK) en Ank Bijleveld (Defensie).
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en docent op de training casusregie voor de aanpak van ondermijning.
Dit leidt tot knelpunten in de uitvoering en verschillen van opvattingen over onderdelen in de wet tussen de diensten en de toezichthouders. Daarom adviseert de evaluatiecommissie om de wet op een aantal punten te wijzigen.
Bulkdata
De commissie beveelt aan om bulkdata op één manier in de wet te regelen. Hierbij moet het verzamelen en het gebruik van bulkdata met meer waarborgen worden omkleed. Zo wordt tegemoetgekomen aan zorgen in de samenleving over de omgang met grote hoeveelheden gegevens, aldus de evaluatiecommissie.
Buitenlandse diensten
Verder vindt de commissie dat er extra waarborgen moeten komen voor de gegevensuitwisseling met buitenlandse diensten. Ook wil de commissie een rol voor de bestuursrechter. Die zou moeten oordelen over verschillen van mening tussen de toezichthouders en de diensten.
Aanbevelingen
Minister Ollongren: Ik bedank de commissie Jones-Bos voor deze belangrijke wetsevaluatie. Zij stelt aan de ene kant dat de WIV2017 voldoet en komt tegelijkertijd met een aantal belangrijke aanbevelingen om de wet te verbeteren”. Ik ga samen met mijn collega Ank Bijleveld hiermee aan de slag en kom binnenkort met een uitgebreide reactie.
Voldoende bevoegdheden en waarborgen
“Ik ben blij ben dat de evaluatiecommissie vaststelt dat de Wiv 2017 voor een belangrijk deel heeft bereikt wat was beoogd, namelijk voldoende bevoegdheden en waarborgen’’, reageert minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten. ,,Dat neemt niet weg dat de commissie ook concludeert dat de wet op een aantal punten tekort schiet.’’
Vervolg
Het Kabinet bedankt de commissie Jones voor het rapport en zal zich de komende tijd beraden over wat zij met de uitkomsten van het rapport gaan doen.
Overleg justitiële samenwerking tussen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten geslaagd
Juist in tijden van crisis is het van groot belang goed en constructief samen te blijven werken binnen het Koninkrijk. Recent vergaderden de ministers van Justitie Grapperhaus (Nederland inclusief Caribisch Nederland), Bikker (Aruba), Girigorie (Curaçao) en Richardson (Sint Maarten) met elkaar over de justitiële samenwerking. Dit keer sloot ook Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijsrelaties Knops aan.
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en docent op de training casusregie voor de aanpak van ondermijning.
Gegevensbescherming en informatie-uitwisseling
In de aanpak van criminaliteit is het belangrijk dat de landen snel informatie met elkaar kunnen uitwisselen, met stevige gegevensbescherming. Daarom hebben de bewindspersonen afspraken gemaakt om te zorgen dat de bescherming van gegevens eenduidig geregeld wordt. Ook is besproken hoe de informatieknooppunten van de eilanden verder ontwikkeld kunnen worden.
Uitwisseling kennis en expertise
Ook de kwaliteit van de openbaar ministeries staat hoog op de agenda van de landen. Vandaag zijn er afspraken gemaakt zodat er jaarlijks lokale officieren van justitie (van de eilanden) worden opgeleid. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over de opleidingen rechtsgeleerdheid in de landen, zodat afgestudeerden van de universiteiten van Aruba en Curaçao gelijke toegang hebben tot de selectie en opleidingen voor de beroepen van advocaat, rechter en officier van justitie in Nederland. Deze afspraken bevorderen de uitwisseling van deze professionals tussen de landen en draagt bij aan de kwaliteit en diversiteit van de togaberoepen.
Gelijkvormig strafprocesrecht
Het strafprocesrecht bevat de spelregels voor de wijze waarop politie en openbaar ministerie overtredingen kunnen opsporen en voor de manier waarop rechters daarover moeten beslissen. De modernisering van het Wetboek van Strafvordering in de drie landen en Caribisch Nederland maakt het strafproces efficiënter en geeft meer rechten aan slachtoffers. Voor de politie en het openbaar ministerie gelden in het gehele Caribische deel van het Koninkrijk dezelfde regels voor het opsporen van strafbare feiten. Ook voor de berechting van die zaken kunnen de rechters dezelfde regels hanteren. Daarom zijn afspraken gemaakt zodat deze wetboeken dezelfde inhoud hebben en op een gelijk moment in werking treden.
Versterken rechtsstaat
Ook is gesproken over het onderdeel ‘versterken rechtsstaat’ uit de landspakketten. Met de uitvoering van deze maatregelen zijn de vier landen voortvarend van start gegaan. Nederland stelt structureel een bedrag beschikbaar oplopend tot 45 miljoen euro ter versterking van de rechtsstaat van de Caribische landen van het Koninkrijk.
Het doel van het halfjaarlijks overleg is afstemming over een gezamenlijke, gecoördineerde aanpak van de gemeenschappelijke justitiële aangelegenheden van de landen. Grapperhaus behartigt tijdens het overleg uiteraard ook de belangen van Caribisch Nederland; Bonaire, Saba en St. Eustatius. Vanwege de coronacrisis vond het Justitieel Vierpartijen Overleg (JVO) wederom digitaal plaats, onder voorzitterschap van Aruba.
Extra inzet voor rechtshulp bij echtscheiding
De vernieuwingen in de rechtsbijstand beginnen zichtbaar te worden, zo schrijft minister Dekker (Rechtsbescherming) in een brief aan de Tweede Kamer. Zo heeft de dienstverlening aan rechtzoekenden een impuls gekregen. Verder is het beroep dat wordt gedaan op gesubsidieerde rechtsbijstand gedaald. Dat maakt het mogelijk om tot en met 2024 19 miljoen euro beschikbaar te stellen voor ondersteuning bij echtscheidingen, waar een groot knelpunt ligt voor zowel rechtzoekenden als sociaal advocaten.
Frank van Summeren, adviseur bij RONT Management Consultants en docent op de training casus en procesregie op zorg en veiligheid.
Minister Dekker: “Twee jaar hard werken aan vernieuwingen van de rechtsbijstand begint zichtbaar te worden. Zowel voor mensen die van hun problemen af willen komen als voor sociaal advocaten.”
Impuls
Er is gestart met de ontwikkeling van een instrument ter ondersteuning van een goede diagnose en advies voor mensen met een probleem. De online dienstverlening van het Juridisch Loket kreeg ook een flinke impuls, onder andere door een digitale assistent op hun website die mensen helpt bij het krijgen van een advies bij juridische vragen over bijvoorbeeld echtscheidingen en ontslag. Naast de komst van de digitale assistent wordt in 2021 de mogelijkheid van videobellen geïntroduceerd, waardoor rechtzoekenden laagdrempelig hun problemen kunnen bespreken met een juridisch medewerker van het Loket.
Voor de komende jaren is het doel om de online dienstverlening te verbeteren in samenspraak met de betrokken partners, waaronder de Raad voor Rechtsbijstand en de Nederlandse Orde van Advocaten (Nova). De online dienstverlening is een belangrijke pijler van het vernieuwde stelsel. Het stelt veel burgers, ongeacht hun inkomen, in staat om hun juridische vraag op een laagdrempelige wijze beantwoord te krijgen en het helpt hen bij het zoveel mogelijk zelf oplossen van hun probleem.
Daling aantal toevoegingen
Het aantal toevoegingen in het bestuursrecht is gedaald met ruim 10%. De komende tijd is een verdere daling tot ten minste 15% het doel, door zoveel mogelijk geschillen tussen burger en overheid te voorkomen. Dit gebeurt onder andere door de impact van wet- en regelgeving op het stelsel scherper in beeld te brengen. Met een aantal grote uitvoeringsorganisaties, zoals UWV, Belastingdienst en SVB, en gemeenten wordt gekeken of onnodige juridisering vanuit de overheid nog beter kan worden voorkomen. Meer persoonlijk contact en maatwerk zorgt voor een meer menselijke maat.
Echtscheidingen
De vergoedingen voor sociaal advocaten die ondersteunen bij echtscheidingen lopen het meest uit de pas met de daadwerkelijke tijd die aan deze zaken wordt besteed. Een concreet voorbeeld hiervan is het opstellen van een ouderschapsplan, dat sinds 1 maart 2009 verplicht is voor echtscheidingen waarbij minderjarige kinderen zijn betrokken. Om die reden komt tot en met 2024 in totaal € 11 miljoen beschikbaar voor een initiatief ten behoeve van rechtshulpverleners die als onderdeel van hun werkzaamheden een ouderschapsplan moeten opstellen. Tevens komt er voor de genoemde periode € 8 miljoen beschikbaar voor een vergelijkbaar initiatief voor viergesprekken tussen scheidende partners en hun rechtshulpverleners. Daarnaast geeft de Raad voor Rechtsbijstand prioriteit aan de ontwikkeling van rechtshulppakketten voor echtscheidingen. De ouderschapsplannen en viergesprekken zullen deel gaan uitmaken van (een van) de rechtshulppakketten scheiden.
Jaarwisseling met corona-maatregelen beheersbaar verlopen
De jaarwisseling van 2020-2021 is beheersbaar verlopen. Er waren minder geweldsincidenten, minder vuurwerkslachtoffers en meer meldingen van overlast ten opzichte van een jaar eerder. Dankzij goede voorbereiding en adequaat optreden van politie en hulpdiensten zijn grote excessen uitgebleven. Het hoofddoel van het tijdelijk vuurwerkverbod om tijdens de jaarwisseling de zorg niet extra te belasten, is bereikt.
Frank van Summeren, adviseur bij RONT Management Consultants en docent op de training casus en procesregie op zorg en veiligheid.
Landelijk beeld jaarwisseling
Dat blijkt uit het Landelijk beeld jaarwisseling 2020-2021 dat minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat vandaag naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Door de corona-maatregelen en het tijdelijk vuurwerkverbod was het een oud en nieuw onder bijzondere omstandigheden.
Inzet hulpdiensten
Dankzij de inzet van de hulpdiensten en de vele Nederlanders die zich aan de corona-regels hebben gehouden, is volgens het kabinet de jaarwisseling beheersbaar verlopen. Het aantal vuurwerkslachtoffers is in vergelijking met de eerdere jaarwisseling met 70 procent gedaald. Dit betekent dat het doel van het tijdelijke vuurwerkverbod, het ontlasten van de zorg, is behaald. Verder waren deze jaarwisseling fors meer agenten aan het werk. Daar waar een kleine groep toch voor ernstige overlast heeft gezorgd met geweld, vuurwerk en door auto’s in de brand te steken, is door adequaat optreden van de politie en hulpdiensten erger voorkomen.
Bijzondere jaarwisseling
De ervaringen die zijn opgedaan tijdens deze jaarwisseling worden meegenomen in voorbereidingen voor komende vieringen van oud en nieuw. De omstandigheden deze jaarwisseling waren bijzonder door het tijdelijke vuurwerkverbod, de andere corona-maatregelen en dat er bijvoorbeeld geen vuurwerkshows of andere oud en nieuw-vieringen mogelijk waren, die door gemeenten in eerdere jaren succesvol werden gefaciliteerd om ongeregeldheden tegen te gaan.
Overzicht rapportage 2020-2021
- Op de Spoedeisende Hulpafdelingen van ziekenhuizen en huisartsenposten hebben zich 70 procent minder vuurwerkslachtoffers gemeld ten opzichte van de voorgaande jaarwisseling.
- De brandweer is bijna 4 duizend keer ingezet, ruim 10 procent minder dan de vorige jaarwisseling
- Het aantal incidenten met een geweldscomponent is met bijna 25 procent afgenomen. Grote excessen zijn vrijwel niet voorgekomen.
- De politie registreerde meer meldingen van overlast door jeugd en geluidshinder dan gemiddeld genomen de afgelopen vier jaar.
- Door de politie zijn een kwart minder aanhoudingen verricht en bij het OM zijn minder verdachten aangeleverd.
- De totale hoeveelheid inbeslaggenomen vuurwerk in het jaar 2020 is verdubbeld.
Wetsvoorstel inzake nieuw Benelux-politieverdrag naar de Tweede Kamer
Een nieuw Benelux-politieverdrag moet tot actualisering en verdere verbetering van grensoverschrijdende samenwerking met België en Luxemburg leiden, voor vooral de politie en Marechaussee. Minister Grapperhaus heeft het wetsvoorstel dat goedkeuring en uitvoering van het verdrag in de nationale wetgeving regelt, naar de Tweede Kamer gestuurd, mede namens minister Blok van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld van Defensie.
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en docent op de training casusregie voor de aanpak van ondermijning.
Het nieuwe politieverdrag regelt onder voorwaarden onderlinge toegang tot de politiedatabanken van Nederland, België en Luxemburg. Verder kan in bepaalde situaties grensoverschrijdend worden opgetreden. Zo mag een ingezette achtervolging door politieambtenaren in het eigen land worden voortgezet over de grens. Ook in het geval van een crisissituatie kunnen speciale politie-eenheden voortaan grensoverschrijdend optreden. Dit wordt eveneens mogelijk bij belangrijke evenementen met een groot veiligheidsrisico, zoals een NAVO-top.
Het Benelux-politieverdrag is op 23 juli 2018 ondertekend door de verantwoordelijke ministers van Nederland, België en Luxemburg. Als ook België en Luxemburg het verdrag bij wet hebben goedgekeurd en indien nodig (ook) hun nationale wetgeving hebben aangepast kan het verdrag in werking treden.
Investeringstoets op risico’s voor de nationale veiligheid
Het kabinet wil de nationale veiligheid verder beschermen door een investeringstoets in te voeren op bepaalde investeringen, fusies en overnames die een risico kunnen vormen voor de nationale veiligheid. De ministerraad heeft ingestemd met een wetsvoorstel hiertoe van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat en minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid.
Frank van Summeren, adviseur veiligheid bij RONT Management Consultants en docent op de training casusregie voor de aanpak van ondermijning.
Deze investeringstoets is van toepassing op drie soorten bedrijven: vitale aanbieders, specifieke toeleveranciers hiervan en ondernemingen die beschikken over gevoelige technologie. Investeringen, fusies of overnames van dit soort bedrijven kunnen in sommige gevallen namelijk leiden tot veiligheidsrisico’s, zoals het weglekken van gevoelige informatie of de aantasting van een vitaal proces. Dit zijn processen die zo belangrijk voor de Nederlandse samenleving zijn, dat uitval of verstoring tot grote maatschappelijke ontwrichting kan leiden. Vitale aanbieders voeren deze processen uit. Ook beschikken sommige bedrijven over gevoelige technologie die gevolgen kan hebben voor de nationale veiligheid.
Ongewenste partij
Een kwaadwillende partij zou via een investering zeggenschap of invloed kunnen krijgen bij bijvoorbeeld een Nederlands bedrijf dat hoogwaardige technologie ontwikkelt die ook militaire toepassingen heeft. Als een ongewenste partij zo’n bedrijf overneemt, kan die techniek in verkeerde handen komen en tegen Nederlandse veiligheidsbelangen worden ingezet.
Significante invloed
Het kabinet wil daarom een toets invoeren op dit soort economische activiteiten. Wijzigingen van zeggenschap of het ontstaan van significante invloed op vitale aanbieders, specifieke toeleveranciers hiervan en bedrijven die beschikken over gevoelige technologie moeten gemeld worden bij het Bureau Toetsing en Investeringen (BTI) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Dat bureau beoordeelt aan de hand van wettelijke criteria of een activiteit een risico oplevert voor de nationale veiligheid. Blijken er risico’s te zijn, dan kan het BTI aanvullende eisen en voorschriften opleggen of in het uiterste geval een verbod uitspreken. De toetsing kan, onder bepaalde omstandigheden, plaatsvinden met terugwerkende kracht tot 2 juni 2020. Op die manier wil het kabinet voorkomen dat kwaadwillenden nog snel hun slag slaan voordat het wetsvoorstel in werking treedt.
De ministerraad heeft ermee ingestemd het wetsvoorstel voor advies aan de Raad van State te zenden. De tekst van het wetsvoorstel en van het advies van de Raad van State worden openbaar bij indiening bij de Tweede Kamer.
Nieuwe wetten per 1 januari 2021
Hieronder treft u een overzicht aan van de belangrijkste wetten op het terrein van Justitie en Veiligheid die per 1 januari 2021 in werking treden. Deze wetten vallen onder verantwoordelijkheid van minister Dekker voor Rechtsbescherming.
Frank van Summeren, adviseur bij RONT Management Consultants en docent op de training casus en procesregie op zorg en veiligheid.
Voorkomen van faillissementen
Nu veel ondernemingen door de coronapandemie hun bedrijfsvoering niet op de gebruikelijke manier kunnen voortzetten, is de verwachting dat meer ondernemingen te maken krijgen met geldproblemen en misschien zelfs met een dreigend faillissement. De Wet Homologatie Onderhands Akkoord kan een oplossing bieden. De wet maakt het voor ondernemingen makkelijker om een akkoord te bereiken met de schuldeisers en aandeelhouders over de herstructurering van schulden.
Betalingsuitstel faillissementen door corona
Ook is een betalingsuitstelregeling opgenomen in de Tijdelijke wet COVID-19 SZW en JenV. Deze tijdelijke regeling gaat vandaag in. Als het faillissement van een onderneming wordt aangevraagd of zijn continuïteit in gevaar komt door beslag- of executiemaatregelen van een schuldeiser, kan de ondernemer dit tegenhouden en de rechter verzoeken om betalingsuitstel. Ondernemers kunnen dan een betalingsuitstel tegen de betreffende schuldeiser krijgen, met als doel hun tijdelijke liquiditeitsproblemen op te lossen en een faillissement af te wenden. Hiervoor zouden ondernemers bijvoorbeeld gebruik kunnen maken van de Wet Homologatie Onderhands Akkoord.
Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind
Mensen met problematische schulden krijgen betere hulp, doordat gemeenten na de instelling van een beschermingsbewind de rechter mogen adviseren over oplossingen. Dat kan voortzetting van het schuldenbewind zijn of een lichtere vorm van gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit wordt mogelijk gemaakt door een wet, die mede namens staatssecretaris Van ’t Wout van SZW is opgesteld. Het adviesrecht voor gemeenten zorgt ervoor dat mensen met schulden de meest passende vorm van ondersteuning krijgen.
Herziening beslag- en executierecht
Een schuldeiser mag maatregelen nemen als zijn rekeningen niet worden betaald. Maar het moet niet zover gaan dat mensen geen kant meer op kunnen. Daarom zijn de regels voor het executie- en beslagrecht herzien. De wet wordt in drie stappen ingevoerd, waarbij per 1 oktober 2020 al is geregeld dat in beginsel geen beslag meer wordt gelegd op bijvoorbeeld de inboedel van mensen met schulden als de kosten van verkoop hoger zijn dan de opbrengsten. Per 1 januari 2021 is het niet langer mogelijk om de gehele bankrekening van iemand met schulden op te eisen. Zo komen mensen niet onder het bestaansminimum en houden zij geld over om van te leven.
